Maandag 23 maart
2026 om 20.00 uur
Cultuurcentrum Hasselt - kleine schouwburg
Toegang: 5,00 euro
Over een pedagogiek van de toewijding
Bruno Vanobbergen
Directeur-generaal Katholiek Onderwijs Vlaanderen
Wie is Bruno Vanobbergen?
Bruno Vanobbergen (geboren te Deinze in 1972) studeerde pedagogische wetenschappen aan de Universiteit van Gent, waar hij zijn masterscriptie schreef in 1995 getiteld ‘Wie is een goede kleuter? Sociale participatiestructuren in de kleuterklas en vereiste sociale competentie bij kleuters’. Hij behaalde zijn doctoraat aan de UGent in 2003 met het proefschrift ‘Geen Kinderspel. Een pedagogische analyse van de vertogen over de commercialisering van de leefwereld van kinderen’.
Na enkele jaren aan het werk te zijn geweest aan de Universiteit van Gent, werd Bruno Vanobbergen als de nieuwe Kinderrechtencommissaris aangeduid door het Vlaams Parlement. Hij nam deze functie op van juni 2009 tot en met februari 2019 en zorgde in deze hoedanigheid voor de stem van kinderen en jongeren met het oog op een goede naleving en toepassing van kinderrechten in Vlaanderen. Het Kinderrechtencommissariaat ziet toe op de naleving van de kinderrechten, onderzoekt en bemiddelt klachten en schendingen van kinderrechten en adviseert beleidsmakers. In 2019 ontving Vanobbergen een eredoctoraat aan de UHasselt om zijn werk als Kinderrechtencommissaris te bekronen: “Als kinderrechtencommissaris geeft hij een stem aan hen die doorgaans moeten zwijgen”.
In 2019 werd Bruno Vanobbergen aangesteld als algemeen directeur bij het Vlaams agentschap Opgroeien, met een focus op Jeugdhulp. Sinds eind 2022 werd hij, op vraag van minister Crevits, aangesteld als administrateur-generaal van Opgroeien. De dienstverlening van Opgroeien zorgt voor de realisatie van het recht op kansrijk opgroeien voor elk kind en elke jongere in Vlaanderen en Brussel. De organisatie bestaat uit de dienstverlening van preventieve gezinsondersteuning, kinderopvang, Groeipakket, pleegzorg, adoptie, jeugdhulp tot de aanpak van jongeren die delicten plegen.
Vanuit zijn rol als kinderrechtencommissaris is hij ook zeer begaan met het onderwijs in het licht van de rechten van het kind. Geïnspireerd door artikel 31 van het Kinderrechtenverdrag van het VN-comité stelde het Kinderrechtencommissariaat een charter voor scholen op.
In mei 2024 stelde de Raad van Bestuur van Katholiek Onderwijs Vlaanderen prof. dr. Bruno Vanobbergen aan als nieuwe directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen.
Nieuw beleidsplan Katholiek Onderwijs Vlaanderen: nadruk op ‘samen’ vanuit christelijke inspiratie
Website Otheo, 28 april 2025
‘Samen sterk onderwijs maken voor iedereen’ is baseline nieuw beleidsplan.
Topman Vanobbergen wil meer beweging krijgen in christelijke inspiratie.
Onze samenleving zit in woelig water en dat is ook voelbaar op de klasvloer’, schetst Bruno Vanobbergen, topman van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. ‘De verwachtingen zijn hoog, maar te veel leerlingen dreigen op dit moment overboord te vallen. Onderwijs is teamwork en toch geven heel wat leerkrachten en directies aan zich eenzaam in hun job te voelen. Leerkrachten en directies balanceren dagelijks op het slappe koord tussen bevlogenheid en machteloosheid. Leren van en met elkaar geeft zuurstof en nieuwe energie. Toch mogen we één ding nooit verliezen: ons geloof in de kracht van onderwijs om levens te veranderen.’
Het geloof in de kracht van onderwijs om levens te veranderen vindt een voedingsbodem in de christelijke inspiratie.
Die sterke overtuiging vindt een voedingsbodem in de christelijke inspiratie. Naast het beter samenwerken en delen van expertise en kennis, is het herformuleren van de inspiratie in een eigentijdse taal, één van de 7 strategische doelstellingen in het nieuwe beleidsplan.
Geloof, hoop en liefde als basis
We citeren uit doelstelling 6: ‘We bereiden leerlingen voor op een diverse samenleving. We beschouwen die verschillen als een unieke kans om met elkaar in gesprek te gaan. Het is onze taak om in dat gesprek de christelijke stem op een moderne en verfrissende manier te laten klinken.’
Om dat te bereiken wil het katholiek onderwijs:
- Het verhaal van onze christelijke traditie op een eigentijdse manier vertellen en zichtbaar maken in de dagelijkse praktijk op school. De drie belangrijke Bijbelse intuïties geloof, hoop en liefde vormen daarbij onze leidraad.
- Een respectvolle levensbeschouwelijke dialoog voeren vanuit het pedagogisch project van de school
‘Door aandacht te besteden aan een brede vorming, een sterke organisatiecultuur en een respectvolle omgang met diversiteit, bouwen we samen aan scholen voor iedereen’, klinkt het nog. ‘Het gaat daarbij om een verhaal van 2000 jaar geleden dat doorverteld moet worden aan mensen van vandaag om te komen tot een gezamenlijk verhaal dat stevig verankerd is in onze diverse samenleving met haar unieke uitdagingen en kansen.’
Katholiek kompas?
In De Standaard kreeg een interview met Bruno Vanobbergen de kop Katholiek onderwijs laat katholiek kompas vallen. Op de radio bestreed de topman die titel ten stelligste. We vroegen een reactie aan Francis Loyens, bestuurder bij Katholiek Onderwijs Vlaanderen en lid van de adviesraad en projectgroep identiteit.
‘Eigenlijk gaat het om een perspectiefwissel’, zegt hij. ‘De visietekst van de Katholieke Dialoogschool gaat niet op de schop en wordt niet vervangen. Het gaat er meer om een beweging op gang te trekken, om zo snel mogelijk zo veel mogelijk mensen van de organisatie te betrekken bij een beweging die de christelijke inspiratie in onze scholen op een frisse manier op de agenda kan zetten. En dat moeten we allereerst doen vanuit onze maatschappelijke opdracht om jongeren toe te laten zichzelf helemaal te ontplooien, maar evenzeer vanuit ons opvoedingsproject.’
De visietekst van de Katholieke Dialoogschool gaat niet op de schop. Het gaat er meer om een beweging op gang te trekken.
Loyens werd overigens zelf aangesteld tot ‘werfleider’ van deze beweging. ‘De eerste taak van de Werf Christelijke Identiteit is om een aantal mensen bijeen te brengen die de krijtlijnen zullen tekenen voor het inspireren, verbinden en vieren op school. Het is goed om dit om de zoveel jaar eens met een frisse geest te bekijken. Diversiteit verwelkomen, steeds trouw aan onze bronnen. Dat is de uitdaging.’
Leden van deze werkgroep zijn onder meer experts van hogescholen en de faculteit theologie van KU Leuven, Kamino (Jongerenpastoraal), medewerkers van KOV en een expert islam die de diversiteit op die manier al binnenbrengt op de ‘werf’.
Pretpedagogie is een mooi bekkend maar nietszeggend begrip
Bron: website van het Vlaams Parlement - 11 april 2025
Onze gast is Bruno Vanobbergen, de grote baas van het Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Tot nu toe heeft hij een goede relatie met minister Demir, die hij betrokken en bevlogen vindt. Maar denken dat de scholen alle maatschappelijke problemen kunnen oplossen, is volgens hem een illusie.
Op 1 augustus 2024 volgde Bruno Vanobbergen Lieven Boeve als directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen op. Vanobbergen was 10 jaar lang kinderrechtencommissaris en in 2019 werd hij algemeen directeur van het Vlaams Agentschap Opgroeien. “Mijn hele carrière ben ik bezig geweest met onderwijs, op verschillende fronten. Als kinderrechtencommissaris was ik sterk bezig met inclusief onderwijs en als algemeen directeur van het Vlaams Agentschap Opgroeien was ik bezig met onderwijs-welzijn.”
De kerk speelt nog altijd een rol in het katholiek onderwijs. Zo is Antwerps bisschop Johan Bonny voorzitter van de raad van bestuur. En dat vinden sommigen niet meer van deze tijd. “De christelijke inspiratie waaruit wij ons onderwijs geven, blijft belangrijk. Maar in ons nieuwe plan hebben we ook de ambitie om een nieuwe eigentijdse taal te ontwikkelen”, zegt Vanobbergen. “Vele kinderen die niet katholiek zijn komen naar onze scholen omdat ze het katholiek onderwijs associëren met kwaliteitsvol onderwijs. Wij staan voor een duidelijk verhaal en dat is voor heel veel ouders belangrijk.”
Schaduwminister
Met meer dan 2.400 scholen, 80.000 leerkrachten en 750.000 leerlingen is het katholiek onderwijs de grootste koepelorganisatie in Vlaanderen. Daarom wordt de grote baas van het katholiek onderwijs ook wel de schaduwminister genoemd. “Momenteel is er een goede verstandhouding met Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir. Ik zie voor mij een minister die zeer betrokken en bevlogen is. Ze reikt ons ook de hand om samen een aantal dingen aan te pakken”, reageert Vanobbergen.
En alle handen zullen nodig zijn als we de tanker willen doen keren in het onderwijs. Want de uitdagingen zijn nog nooit zo groot geweest, zoals het lerarentekort, de dalende onderwijskwaliteit, ... “Ons onderwijs vergelijken met een tanker, vind ik steeds een ongelukkige vergelijking. Het is vooral belangrijk dat we een beleid hebben dat aangeeft waar de komende 10 à 15 jaar naartoe willen.”
Inspiratie
De Londense Michaela Community School wordt de strengste school ter wereld genoemd. Samen met minister Demir ging Vanobbergen op bezoek in het Verenigd Koninkrijk. Ze wilden er inspiratie opdoen bij de best presterende scholen. “Het is onmogelijk om het systeem van het Verenigd Koninkrijk te kopiëren binnen de Vlaamse context. Die zijn veel te verschillend. Maar de inspiratie was er wel. Zo wordt er bijvoorbeeld in elke klas een leraar, een assistent-leraar en een leerondersteuner ingezet. Dat moeten we toch bekijken.”
Door opeenvolgende besparingsrondes zijn er 25 procent minder pedagogische begeleiders. En dat brengt volgens Vanobbergen grote gevolgen met zich mee. “Als je wil dat leerkrachten zich dat kenniscurriculum, de didactiek, het klasmanagement eigen maken, dan moet je ze daarin ondersteunen. Als je leerkrachten daar niet in begeleidt dan zal er van die verandering niet veel in huis komen. Je zal de onderwijskwaliteit niet verhogen door iedereen gewoonweg voor de klas te zetten.”
Pretpedagogie
Het lerarentekort blijft een oud zeer. Maar in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel is het echt problematisch. “Slechts 35 procent van onze scholen in Brussel heeft een volledige staf. Dat zorgt voor een enorme druk op de mensen die in de scholen staan. Daarbij zien we ook dat de problemen van onze kinderen en jongeren veel complexer zijn geworden en dat vertaalt zich ook op de klasvloer. We moeten de complexiteit in kaart brengen en bekijken wat er allemaal nodig is. Het gaat om veel meer dan enkel kennis en discipline”, kaart Vanobbergen aan.
De dalende onderwijskwaliteit is volgens sommigen te wijten aan de pretpedagogie, leren moet leuk zijn. Vanobbergen vindt dit een lege uitspraak. “Dat is een mooi bekkend begrip dat niets zegt. Als je aan tien mensen vraagt wat ze onder pretpedagogie verstaan, dan krijg je tien verschillende definities. Het is ook een begrip dat aanzet om mensen tegen elkaar op te zetten. Het heeft geen zin om steeds kennis versus welbevinden te positioneren. Laat ons gewoon inzetten op beiden. Daarom moeten we ook inzetten op meer samenwerking met de domeinen werk en welzijn. Want onderwijs alleen zal niet alle maatschappelijke problemen kunnen oplossen.”
Autonomie personeelsbeleid
Niet alleen hebben scholen het moeilijk met het vinden van voldoende gekwalificeerde leerkrachten, ook veel schooldirecteurs haken af. Zo is het personeelsverloop bij schooldirecteurs in 3 jaar tijd met ruim de helft gestegen. “Vorig schooljaar alleen al hadden we 1999 schooldirecties die veranderd zijn van post of functie. Er ligt een te grote werkdruk op onze directies. Ze moeten te veel combineren. Ze zijn bijvoorbeeld bezig met het pedagogische verhaal, maar ook met de infrastructuur, het personeelstekort, enz. We moeten onze directies beter ondersteunen en ze meer autonomie geven op vlak van personeelsbeleid. Onze directies zouden meer vertrouwen moeten krijgen. Laat ze zelf beslissen waarvoor ze de middelen inzetten”, aldus Vanobbergen.